EKO-OKULLAR PROGRAMI


Eko-Okullar Programı ilköğretim okullarında çevre bilinci, çevre yönetimi ve sürdürülebilir kalkınma eğitimi vermek için uygulanan bir programdır. Katılımcı yaklaşımıyla okullardaki öğrenciler hem çevresel konularda bilgi edinirler, hem de ailelerini, yerel yönetimleri ve sivil toplum kuruluşlarını (STK) çevresel konularda bilinçlendirmede etkin rol alırlar. Program, okullarda ISO 14001/EMAS üzerine kurulmuş bir çevre yönetim sisteminin uygulanmasını da sağlar.

Yerel düzeyde sürdürülebilir kalkınma sürecinin uygulanmasına yardımcı olmak üzere, öğrenciler okulun çevresel etkilerini azaltmak için uygulanan 7 adım‘da etkin rol almak için yönlendirilirler. Dolayısıyla eko-okullar, sınıfta ders öğretmenin ötesine geçerek, toplumun diğer bölümlerinde de çevre duyarlılığının sağlanmasında rol almış olurlar.

Program, çevre için yapılan bütünsel bir okul faaliyetini kapsar ve uygulandığı okullardaki başarısı, okul müdürü başta olmak üzere okul idaresinin ve öğretmenlerinin ilgisine bağlıdır. Eko-Okullar programındaki en önemli ve bütünleştirici etken ise öğrenci katılımıdır. Komitenin yerel halkı ve yöneticileri bilinçlendirme çabaları ise öğrencilerde diyalog kurabilme becerilerini geliştirmeyi ve iyi bir yurttaşlık eğitimini sağlar.

HEM BİR PROGRAM HEM BİR ÖDÜL PLANI

Eko-Okullar Programı, okullara çevre eğitimi konusunda yol gösterici bir program sunmasının yanı sıra; program dahilinde yaptıkları çalışmalarda ve verdikleri çevre eğitimiyle üstün başarı sağlamış okullara Yeşil Bayrak ödülü vermesi nedeni ile aynı zamanda bir ödül planı olma özelliğini de taşır. Yeşil Bayrak, uluslararası düzeyde tanınan ve saygınlığı olan, çevreye duyarlı okulu simgeleyen bir eko-etikettir. Ödülün geçerlilik süresi 2 yıldır bu sebeple ödülün her iki yılda bir yenilenmesi gerekir Eko-Okullar Programı uzun erimli bir programdır. Yeşil Bayrak ödül başvurusu ile ilgili bilgi aşağıda verilmektedir.


PROGRAMIN FAYDALARI

Programın uygulanması, öğrencilere çevre konusunda olduğu kadar, yaşamları boyunca kullanacakları ve başarılarını etkileyecek alışkanlıklar kazandırır.

ÖĞRENCİLER;

 

- bir grup üyesidir ve yeni bir kimlik geliştirir,
- grup çalışmasına alışır katılımcı bir yapı oluşturur,
- sorunları tanıma, çözüm üretme, ve tartışma becerisi geliştirir,
- inisiyatif kullanma, karar verme yeteneği gelişir,
- plan yapma, rapor yazma becerisi gelişir,
- tüketim alışkanlıkları değişir, savurganlık önlenir,
- doğal kaynakları koruma bilinci gelişir.

Bunların yanında programın OKULA faydaları şöyledir;
- temizlik ve düzenini sürekli kılar,
- su ve elektrik tasarrufu öğrenci eliyle sağlanır,
- okul öğrencilerce sahiplenilir,
- okul, bulunduğu bölgenin merkezi durumundadır,
- yerel, ulusal, hatta uluslararası boyutta tanınır,
- isterse iletişim ağımız kanalıyla ulusal ve uluslararası düzeyde etkileşir.


PROGRAM GEREKLERİ

Programın bir okulda başarıyla uygulanabilmesi için aşağıdaki gereklerin yerine getirileceğinden emin olunması gerekir.- Okul müdürünün ve idarecilerin desteği, - Çocukların, her aşamadaki etkinliklere ve karar alma mekanizmalarına katılma isteği,- Çalışanların aktif katılımı,- Uzun erimli bir değişimi teşvik etmek üzere harekete geçme isteği.


PROGRAM KONULARI

Çalışma, çöp - atık - geri dönüşüm, su, enerji, biyolojik çeşitlilik gibi temel çevre konularından biri ile başlatılır. Eko-Okullar bu konuları birer ya da ikişer yıl çalıştıktan ve öğrencilerin konuyu tam olarak kavradıklarından emin olduktan sonra yan konular olan iklim değişikliği, ulaşım, sağlıklı yaşam, gürültü kirliliği vb. konularda çalışmalarını sürdürebilirler. Programın ilk yılında okulların çöp-atık-geri dönüşüm konusunu ele almalarını öneririz. Bunun sebebi, bu konuda yapılacak çalışmaların sonuçlarının çok daha kısa sürede görülmesi ile okuldaki motivasyonu artırma potansiyelinin olmasıdır. Aynı zamanda, hemen her okulun müfredat programının konusu olabilecek kadar da esnek bir konudur.

 

PROGRAMIN UYGULANMASI: PROGRAM AŞAMALARI

1. AŞAMA : KAYIT OLMA
2. AŞAMA : PROGRAMI YÜRÜTME
3. AŞAMA : ÖDÜL İÇİN BAŞVURUDA BULUNMA
4. AŞAMA : ÖDÜL YENİLEME

1. AŞAMA: KAYIT OLMA

Okul yönetimi ve programı yürütecek olan koordinatör öğretmen programın tümünü benimsemiş ve okullarında programı uygulamaya karar vermişlerse, internet sayfamızın downloads bölümünde yer alan "Eko-Okullar Müracaat Formu"nu doldurarak TÜRÇEV’e faks yolu ile gönderebilirler. Verilen bilgi çok ayrıntılı olmamalıdır. Bu bilginin amacı, okulun programa olan sorumluluklarına ilişkin olarak göstergeler sunmasıdır. Bu formun TÜRÇEV'e gönderilmesi programa katılım ve gelecekte ödül için başvuru yapma niyeti konularında bir teyit anlamı taşır. Yılın herhangi bir döneminde kayıt yaptırılabilir. Kayıt başvurusu alındığında, projenin, okulda ve okulun bulunduğu geniş toplumda geliştirebilmesi için gerekli dokümanlar okullara gönderilecektir.

2. AŞAMA: PROGRAMI YÜRÜTME

Eko-Okullar Programına katılan okullar, kendi müfredatlarını programın kalbini oluşturan 7 ADIMINA adapte ederler. Bunlar;

Eko-Okullar Komitelerinin Kurulması: İki ayrı komite kurulur. Bunlardan birincisi; okulun farklı sınıflarında oluşturulacak ve yeterli sayıda (20-25) öğrenci ve bir koordinatör öğretmenden oluşan Eko-Tim'dir ve programın okuldaki yürütücüsüdür. İkinci komite ise okul müdürü ya da baş yardımcısı, okul aile birliği temsilcisi, programa katkısı olabilecek veliler, öğretmenlerden ilgi duyanlar, muhtar ve/veya belediye temsilcisi, okulun Eko-okul öğrenci timi temsilcisi ve katılmasında yarar görülen diğer temsilcilerden oluşur ve görevi projenin okulda devamlılığını sağlamak ve gerektiğinde Eko-Tim'e destek olmaktır.

HEM BİR PROGRAM HEM BİR ÖDÜL PLANI
Eko-Okullar Programı, okullara çevre eğitimi konusunda yol gösterici bir program sunmasının yanı sıra; program dahilinde yaptıkları çalışmalarda ve verdikleri çevre eğitimiyle üstün başarı sağlamış okullara Yeşil Bayrak ödülü vermesi nedeni ile aynı zamanda bir ödül planı olma özelliğini de taşır. Yeşil Bayrak, uluslararası düzeyde tanınan ve saygınlığı olan, çevreye duyarlı okulu simgeleyen bir eko-etikettir. Ödülün geçerlilik süresi 2 yıldır bu sebeple ödülün her iki yılda bir yenilenmesi gerekir Eko-Okullar Programı uzun erimli bir programdır. Yeşil Bayrak ödül başvurusu ile ilgili bilgi aşağıda verilmektedir.

PROGRAMIN FAYDALARI
Programın uygulanması, öğrencilere çevre konusunda olduğu kadar, yaşamları boyunca kullanacakları ve başarılarını etkileyecek alışkanlıklar kazandırır.

ÖĞRENCİLER;

- bir grup üyesidir ve yeni bir kimlik geliştirir,
- grup çalışmasına alışır katılımcı bir yapı oluşturur,
- sorunları tanıma, çözüm üretme, ve tartışma becerisi geliştirir,
- inisiyatif kullanma, karar verme yeteneği gelişir,
- plan yapma, rapor yazma becerisi gelişir,
- tüketim alışkanlıkları değişir, savurganlık önlenir,
- doğal kaynakları koruma bilinci gelişir.

Bunların yanında programın OKULA faydaları şöyledir;
- temizlik ve düzenini sürekli kılar,
- su ve elektrik tasarrufu öğrenci eliyle sağlanır,
- okul öğrencilerce sahiplenilir,
- okul, bulunduğu bölgenin merkezi durumundadır,
- yerel, ulusal, hatta uluslararası boyutta tanınır,
- isterse iletişim ağımız kanalıyla ulusal ve uluslararası düzeyde etkileşir. 

PROGRAM GEREKLERİ

Programın bir okulda başarıyla uygulanabilmesi için aşağıdaki gereklerin yerine getirileceğinden emin olunması gerekir.

 

- Okul müdürünün ve idarecilerin desteği,
- Çocukların, her aşamadaki etkinliklere ve karar alma mekanizmalarına katılma isteği,
- Çalışanların aktif katılımı,
- Uzun erimli bir değişimi teşvik etmek üzere harekete geçme isteği.


PROGRAM KONULARI

Çalışma, çöp - atık - geri dönüşüm, su, enerji, biyolojik çeşitlilik gibi temel çevre konularından biri ile başlatılır. Eko-Okullar bu konuları birer ya da ikişer yıl çalıştıktan ve öğrencilerin konuyu tam olarak kavradıklarından emin olduktan sonra yan konular olan iklim değişikliği, ulaşım, sağlıklı yaşam, gürültü kirliliği vb. konularda çalışmalarını sürdürebilirler. Programın ilk yılında okulların çöp-atık-geri dönüşüm konusunu ele almalarını öneririz. Bunun sebebi, bu konuda yapılacak çalışmaların sonuçlarının çok daha kısa sürede görülmesi ile okuldaki motivasyonu artırma potansiyelinin olmasıdır. Aynı zamanda, hemen her okulun müfredat programının konusu olabilecek kadar da esnek bir konudur.

3. AŞAMA: ÖDÜL İÇİN BAŞVURUDA BULUNMA

Ödüle başvurmak için okulların en az iki öğretim yılı başından beri programda yer almaları gereklidir. Bu süre, öğretmenlerin ve öğrencilerin programa adapte olması, çalışmalarını tamamlaması ve çevrelerini bilinçlendirmeleri için gereklidir. Ayrıca, eylem planının en az üçte ikisini gerçekleştirmiş olması gereken bu okullar yeşil bayrak ödül başvurusu yaparlar. Başvurular, öğretim yılı ikinci döneminde yapılır. Başvuru yapılırken, downloads bölümünde yer alan "Yeşil Bayrak Ödül Başvuru Formunu" doldurarak aşağıdaki şu ödül sorularının yanıtlarıyla birlikte vakfımıza gönderirler.

1. Eko-Okullar komitesinde kimler yer almakta ve nasıl çalışmaktadır? (Listesini ekleyiniz)
2. Çevrenizin incelenmesini ne şekilde üstlendiniz?
3. Eylem planındaki hedeflerinizi nasıl belirlediniz? (Eylem planınızın bir kopyasını iliştiriniz)
4. Hedeflerinizi ne oranda gerçekleştirdiniz?
5. Gelişmeyi nasıl izlediniz ve değerlendirdiniz?
6. Müfredat çalışmasında yer alan öğrencilerin sayısını, yaşlarını ve müfredat programına dahil edilen konu başlıklarını veya hitap ettikleri alanları belirtiniz.
7. Eylem gününüzü anlatınız. (Varsa fotoğraf ile destekleyiniz)
8. Okulun tüm öğrencileri program hakkında ayrıntılı olarak nasıl bilgilendirildi ve programa katılımları nasıl sağlandı? (Dokümanlar varsa ekleyiniz)
 
9. Programın yaygınlaştırılması için okul kapsamında yapılan temasları anlatınız. (Örneğin dışardan yardım alınması, velilerin dahil edilmesi, basın ve iş adamları ile bağlantılar)
10. Eko-ilkenizi tekrar yazınız, üzerinde nasıl fikir birliğine varıldığını ve okul yaşamınız ile nasıl bütünleştirildiğini anlatınız.
11. Eko-Okullar deneyimi okulunuza ne şekilde yararlı oldu?
12. Başvurunuzla ilgili olduğunu düşündüğünüz sorularda bulunmayan konuları ve okulun çöpleri nasıl idare ettiği dahil her konuyu yazınız.

Başvurular bir dosya halinde 15 Nisan’a kadar yapılmalıdır. Çalışmalar, ulusal koordinatör tarafından yerinde de denetlenerek başvuru sonuçlandırılır.

4. AŞAMA: ÖDÜL YENİLEME

Ödül iki yıl için geçerli olup, ikinci yılın sonunda ödül yenilemek gerekir. Bunun için aynı prosedürün takibi ile tekrar ödül başvurusu yapılır.


PROGRAMIN GELİŞİMİ

27 Avrupa ülkesi, Güney Afrika, Kenya ve Şili'de olmak üzere toplam 40 ülkede yaklaşık 20.000'den fazla okulda uygulanan Eko-Okullar Programı’nın (www.eco-schools.org) uluslararası koordinasyonunu Uluslararası Çevre Eğitim Vakfı (FEE, www.fee-international.org) yürütmektedir. Vakfımız, Uluslararası Çevre Eğitim Vakfının üyesi olarak bu programı 1995 yılında başlatmıştır. 2006-2007 eğitim öğretim yılı sonunda, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bartın, Bursa, Eskişehir, Giresun, İstanbul, İzmir, Konya, Kütahya, Manisa, Rize, Sakarya, Samsun ve Van illerimizden toplam 98'ü Yeşil Bayraklı, 155 okul programda yer almaktadır.


PROGRAM KATKI PAYI

Vakfımız Uluslararası Çevre Eğitim Vakfı (FEE) bünyesinde çalışmakta ve 4 program yürütmektedir. Yürüttüğü programların her biri için o programın profiline uygun miktarda FEE'ni tespit ettiği bir katkı payını her yıl FEE'ye ödemektedir. Vakfımız çalışmalarını kendi üye aidatları ile bütçelendirmekte ve sponsorluk alamamaktadır. Eko-Okullar programımız için Uluslararası Koordinasyona okul başına 10 Euro ile, sabit bir ödenti olan 500 Euro ödenmektedir. Bununla birlikte vakfımız personel giderleri ile her program için gerçekleştirilen zorunlu seyahatleri de karşılamaktadır. Okul sayımızın artması Uluslararası katkı payının ödenmesi anlamında vakfımıza bir yük getirmektedir. Artık vakfımız kendi bütçesinden personel giderleri ile zorunlu seyahatleri karşılayacak; ancak Uluslarası katkı payı, YB basım giderleri ve program bünyesindeki haberleşme giderlerini okullara paylaştırmak kararındadır. Ayrıca bu yıl Türçev Yönetim Kurulu da değişmiştir. Bu nedenle programda kayıtlı okullarımız her öğretim yılında okul başına 50 Euro karşılığı YTL'yi (yatırıldığı günkü T.C.M.B. kuruna göre ayarlayarak) aşağıdaki banka hesap no'suna yatıracaklardır.

Akbank Ankara Tandogan Şubesi
Türkiye Çevre Eğitim Vakfı
Vadesiz Hesap no:
108474 YTL / 108477 Avro hesabı

http://www.turcev.org.tr/content.php?conID=82