TÜBA - BİLİM EĞİTİMİ

TÜBA’nın üye olduğu Uluslararası Birlikler ve yabancı bilim akademileri yüksek öğrenim öncesi okullarda bilim eğitimi programları ve çalışmaları yapmaktadır. Fransız Bilimler Akademisi, "Eller Hamurda" (La Main à la Pâte) isimli eğitim programını desteklemektedir. Program, Akademi Üyesi George CHARPAK tarafından ortaya atılmış ve 1996’dan beri Fransa’da Eğitim Bakanlığı eliyle yürütülmekte olup, çok yaygın kabul gördüğü için tüm eğitim sisteminin içine alınması planlanmaktadır.  Fransa bu programını Mısır, Malezya, İsrail ve Tunus gibi ülkelerde de uygulamakta olup Türkiye’ye taşınabilmesi olanaklı bulunmaktadır.

(Dünya’da Bilim Eğitimi hakkında ayrıntılı bilgi için)


2004 tarihinde TÜBA Bilim Eğitimi Komisyonu konunun uzmanları ile strateji belirlemek amacıyla bir toplantı gerçekleştirmiştir. Bu toplantıda öne çıkan görüşler:

- Bilim eğitimi konusunda internet üzerinden kolay erişilecek materyaller sunarak öğretmenlere destek sağlayacak bir portalın oluşturulması ve bu portal üzerinden öğretmenlerin uyguladıkları yöntemleri birbirleriyle paylaşmalarının sağlanması; 

- Öğretmenlerin fen eğitimi konusunda gelişimlerini sağlamak amacıyla, bu alanlarda eğitimin iyileştirilmesi için uygulanacak yöntemler geliştirmelerine ve başka yerlerde uygulanan yöntemleri öğrenmelerine yönelik yaz okulu düzenlenmesi;

- Bilim Merkezi içeriğinin Anadolu’ya yayılması ve halkın bilime karşı ilgisini arttırıcı tedbirlerin alınması;

- Bilimin çeşitli imkânlar ve uygulamalar ile yüksek öğrenim öncesinde, teknolojik araçları da kullanarak, sevdirilmesi için öneriler getirilmesi; bu amaçla gerekirse okullar ile işbirliği içinde olunması ve ezbere dayalı eğitim sistemine karşı alternatif üretilmesi olmuştur.

- Bu görüşler çerçevesinde, Prof. Dr. Yücel Kanpolat'ın yürütücülüğünde, 2006 yılında bir pilot çalışma başlatılmıştır.


- Bu çalışma içinde dünya bilim akademilerindeki örnekler ülkemize taşınıp eğitimcilerin bilgilerine sunulmaktadır.


- Seçilen Ankara Üniversitesi Geliştirme Vakfı Okulları Özel İlköğretim Okulu’nda örnek olarak bilim eğitimiyle ilgili bir eğitim ve yaşam programı düzenlenmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda pilot okulda öğretmenlere yönelik bir konferanslar dizisine başlanmıştır. İlk konferans 2006’ da Prof. Dr. Yücel Kanpolat tarafından verilmiş olup bu konferansı, Prof. Dr. Bozkurt Güvenç ve Prof. Dr. Haldun Özaktaş, Prof. Dr. Cemal Yalabık ve Prof. Dr. İlhan Tekeli’nin konferansları takip etmiştir.

- Bilim Eğitimi’nin Fransa’daki öncü isimlerinden olan Prof. Dr. Yves Quere ülkemize davet edilmiş ve kendisi 17–18 Nisan 2007 de Ankara’da, 19–20 Nisan 2007 tarihlerinde ise İstanbul’da konferanslar vererek panellere katılmıştır. Bu panellerde Prof. Dr. Yves Quere, Eller Hamurda (La Main à la Pâte) eğitim programının nasıl ortaya çıktığını, amacını ve bu amaca ulaşmak için neler yapılabileceğini, öğretmenlere ve velilere düşen görevleri yaşadığı örneklerle anlatmıştır.

Proje kapsamında, bir Bilim Eğitimi portalı oluşturulması ve bu sayede bilim adamlarıyla özellikle 4-8 yaş grubuna fen eğitimi veren öğretmenlerin eğitimi ve birbirleriyle etkileşiminin sağlanması hedeflenmektedir. Bu amaçla portalın oluşturulması ve bir dizi konferans ve kurs faaliyetlerini kapsayan bir Bilim Eğitimi proje teklifi Prof. Dr. Yücel Kanpolat’ın önderliğinde hazırlanarak Ağustos 2007’de T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı (DPT)’na sunulmuş ve bu teklif DPT tarafından onaylanmıştır. DPT ‘ye sunulan projede Milli Eğitim Bakanlığı da projeyi destekleyen kuruluş olarak yer almış, bu bağlamda Milli Eğitim Bakanlığı ile bir işbirliği protokolu hazırlanmış ve imzaya sunulmuştur. Proje genel olarak aşağıdaki amaç ve esaslara dayandırılmıştır.

(Projenin amaç ve esasları için)

Konferanslar sonrasında Ankara’nın seçkin ilköğretim okullarının katıldığı değerlendirme toplantıları düzenlenmiş ve bu toplantılarda katılımcı okulların her birisinde bilim eğitimi konusunda yaptıkları çalışmaları anlatacak sunumların yapılmasına karar verilmiştir. 17 Ekim 2007’de Özel Arı Koleji’nde, 8 Kasım 2007’de Özel Tevfik Fikret Okulları’nda, 6 Aralık 2007’de ODTÜ Koleji’nde,  3 Ocak 2008’de Ankara Üniversitesi Geliştirme Vakfı Okulları’nda bu toplantılar gerçekleştirilmiştir.

(Okullardaki sunum konularıyla ilgili daha ayrıntılı bilgi için)

-  Pilot okullarda gerçekleştirilen bu çalışmalardan sonra, 19 Ocak 2008’de proje grubu üyelerimizden Prof. Dr. Bozkurt Güvenç, Prof. Dr. Yücel Kanpolat, Prof. Dr. Ahmet Oral ve okul öğretmenlerimizin de katılımlarıyla projenin amacı, bugüne kadar proje kapsamında yapılanlar, okullarda yapılan çalıştayların değerlendirmesini, bu çalıştaylardan ileride nasıl yararlanılabileceği, 2008 yılında yapılması planlanan kurslar, çalıştaylar ve eğitim portalı hakkında görüşlerin paylaşıldığı bir değerlendirme toplantısı gerçekleştirilmiştir.   

- 29 Mart tarihinde Bilim Eğitimi’nin Fransa’daki öncü isimlerinden olan Prof. Dr. Yves Quere yeniden davet edilmiş, yanında getirdiği meslektaşı Dr. Cecille de Hosson ile katılımcılara “Bilim Eğitimi” hakkında görüşlerini, bilim eğitiminin amacını örneklerle anlatmışlardır. Projede yer alan pilot okullarımız da okullarında yaptıkları seçme çalışmalarını sunmuşlardır.

- Proje kapsamında gerçekleştirilen okul çalıştaylarına devam edilmiş ancak bu sefer çalıştaylarda her okula belirli bir konu verilmiştir. Bu çalıştaylarda ilgili akademisyenler de sunumlarıyla yer almışlardır.

• 10 Nisan’da Ankara Üniversitesi Geliştirme Vakfı Okulu’nda “Doğa ve İnsan-Beslenme” konulu çalıştayda okul öğretmenlerinin sunumları ve A.Ü. Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Nuray KOLSARICI’nın “Beslenme” konulu sunumu,

• 1 Mayıs’ta ODTÜ Geliştirme Vakfı Okulları’nda “Fizik ve Matematik” konulu çalıştayda okul öğretmenlerinin sunumları ve Bilkent Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektronik Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Haldun M. ÖZAKTAŞ’ın “Fen Bilimleri ve Matematik Yaşam İçin Niye Önemlidir?” konulu sunumu,

• 15 Mayıs’ta Özel Tevfik Fikret Lisesi’nde “Deney ve Gözlem” konulu çalıştayda okul öğretmenleri, öğrencilerinin sunumları ve Bilkent Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Cemal YALABIK’ın, Sabancı Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Fizik Bölümü öğretim üyesi  Prof. Dr. Ahmet ORAL’ın anlatımları,

• 3 Haziran’da Özel Arı Okulları’nda “Kazalardan Korunma-Güvenlik” konulu çalıştayda okul öğretmenleri ve Türk Nöroşirurji Derneği 2. başkanı Dr. Ethem BEŞKONAKLI’nın “Önce Düşün” adlı sunumu
yer almıştır.

(Okullardaki sunum konularıyla ilgili daha ayrıntılı bilgi için)

- Proje kapsamında, 26–27–28 Haziran 2008 tarihleri arasında Zonguldak 100. Yıl Hizmet Köyü Tesisleri’nde bir yaz çalıştayı gerçekleştirilmiştir. Çalıştaya, Talim Terbiye Kurulu tarafından görevlendirilen Milli Eğitim Bakanlığı okullarından 20 öğretmen, 1 yönetici; proje pilot okullarından (A.Ü. Geliştirme Vakfı Okulları, ODTÜ Vakıf Okulları, Özel Tevfik Fikret Okulları, Özel Arı Okulları)15 öğretmen; İstanbul Fevziye Mektepleri Vakfı Işık Okulları’ndan 3 öğretmen; Gaziantep Belediyesi’nden 1 proje görevlisi; Orta Doğu Teknik Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nden 1 araştırma görevlisi ile Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Bektaş AÇIKGÖZ ile 6 akademisyen olmak üzere toplam 48 kişi katılmıştır.

(Çalıştaydaki sunum konularıyla ilgili daha ayrıntılı bilgi için)

Projeler Genel Koordinatörü
Dr. M. Çetin GÜLOVALI

Proje Sorumluları
Aysu ERÖZEL
E. Şeniz AKGÜL