Tarsus Güneş Ormanı Projesi Start Aldı

Türkiye'de ilk elektriğin üretildiği kent olan Tarsus'ta, Belediye ile Temiz Dünya Ekolojik Çözümler Platformu 'Güneş Ormanı'nı hayata geçirdiği bildirildi.

Belediye Başkanlığından yapılan yazılı açıklamaya göre, 'Tarsus Güneş Ormanı Projesi' düzenlenen programla Tarsuslulara tanıtıldı.

Açıklamada, Belediye Başkanı Burhanettin Kocamaz, "Türkiye, ilk elektrik enerjisini, 1902 yılında Tarsus'ta kurulan bir hidroelektrik santralinden üretmeye ve kullanmaya başladı. 15 Eylül 1902 tarihinde, Berdan Nehri Bentbaşı mevkinde kurulan hidroelektrik santralinden, su değirmeni miline bir dinamonun bağlanması ile Tarsus'un sokakları aydınlatıldı" dedi.

Kocamaz, "Tam 109 yıl sonra, Türkiye'nin ilk kapsamlı temiz enerji projesi olan "Güneş Ağaçları Projesi", yeşermek için Tarsus'u seçti. Tarsus Belediyesi ve Temiz Dünya Ekolojik Çözümler Platformu tarafından geliştirilen proje ile Tarsus Belediyesi Kampüsü adım adım Güneş Ağaçları ile donatılacak, bu özel ağaçların ürettiği elektrik ile kampüs içerisinde bulunan Kadın Sığınma Evi, Yenilenebilir Enerji Laboratuarı, Poliklinik ve Sosyal Tesislerin enerji ihtiyacı karşılanacak. İlk etapta 100 Güneş Ağacı entegre edilecek olan Tarsus Belediyesi Kampüs Alanı, sadece bu ilk 100 Güneş Ağacı'ndan 25 yıl boyunca 3. 900 MWh enerji elde edecek" diye konuştu.

Tarihçi yazar Ugo Bardi, Roma’nın yıkılışını net enerji prensipleriyle açıklamaya çalışıyor(1). İddiasını kanıtlarken Joseph Tainter’a(2,3) atıfta bulunuyor.  İddianın özü kişi başına düşen kullanıma hazır enerji miktarındaki azalma ile ilgili.

Toplumumuzun karmaşıklığını, üretim araçlarının çeşitliliği ve üretkenliğini var eden, sanayi ve şehir olgularını ayakta tutan şey enerji. İnsanlar fotosentez yapamadığına göre bu enerji “dışarıdan” bir yerden gelmek zorunda. Bu kaynak, uzun süre fotosentez yapmış canlıların depoladığı enerjinin yoğunlaşmış hali olan fosil yakıtlar. Kullanıma sunulan paranın nüfusa oranı refahı belirlediği gibi, kullanıma sunulan enerjinin nüfusa oranı da paranın iş yapabilme gücünü, yani bütün doğal kaynakları işleme ve değer üretebilme gücünü belirliyor.

Bu kavram Olduvai Teorisi’nde işleniyor(4). Teoriye göre yıllık enerji kullanım miktarının dünya nüfusuna oranı, sanayi medeniyetinin sağlam, test edilebilir bir profilini çıkarıyor. Bunun nedeni Sanayi medeniyetini besleyen enerji esasen toprağı kazarak çıkardığımız madenlerden geldiğine göre, petrol-kömür-doğalgaz üçlüsünün çıkarılma ve tüketilme grafikleri, karmaşık modern ekonomimizin ve toplum düzeninin ömrünü tahmin etmemizi sağlayabilir. Bilimsel ve doğruluğu kesin olan verileri kullanarak ciddi ama bir o kadar da basit bir analiz sonucunda bu sürenin 100-150 yıl olduğunu tahmin edebiliyoruz. Bu da bize 21.yy ortalarına doğru karasaban, kerpiç ev, odun sobası medeniyetine kesin dönüş yapacağımızı gösteriyor. Azalan net enerji, medeniyeti ayakta tutan sanayi, ticaret ve tarım faaliyetlerinin aksamasına, dolayısıyla toplumları ve devletleri bir arada tutan dokunun zarar görmesine neden olur. Hepimizin bildiği gibi toplum içi ilişkiler yeterince bozulduğunda iç savaş, diplomasi bozulduğunda da savaş çıkar. Bu noktada sorulması gereken soru, üç asır öncesinin ilkel medeniyetine barışçıl yoldan mı, savaşarak mı döneceğimizdir. Aşağıdaki grafikte kişi başına enerji kullanımı oranının zirveyi çoktan geride bıraktığı açık olarak gözlenebiliyor.
 

 
İşin bir de net enerji boyutu var ki, önceki yazılarımda bahsetmiştim(5). Her türlü maden çıkarma faaliyetinin verimliliği azalmakta. Petrolden elde edilen net enerjinin grafiği de aşağıdakine benzeyecektir.

Birincil enerji kaynağı olan petrolün üretimi ile dünya nüfusunu oranlamak hepimizin yapabileceği bir iş. Petrol doruğunu (peak oil) 2005-2008 döneminde geride bıraktık(6~13). Nüfusumuz ise hala artmaya devam ediyor. Doruğu geçtik geçmesine de, neden bunu hissetmedik? Hem gelişmemiş, hem de gelişmiş milletler, bir kaç küçük istisna dışında, nasıl oldu da 2008′e kadar refahını artırmaya devam etti? Sonuçta refah seviyesi enerji kullanımıyla doğru orantılı değil mi? Bu soruların muhtemel yanıtı, yani ortalama refahın doruk noktasının 1979′tan 2008′e ötelenmesinin kanımca iki nedeni olabilir:

Dünya rezervinin neredeyse yarısı 20 bin nüfuslu iki komşu ilçemizden çıktı

Kütahya'nın Emet ve Hisarcık ilçelerinde, yaklaşık 1 milyar ton bor madeni rezervi bulundu.

Kütahya'nın Emet ve Hisarcık ilçelerinde, Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğünün yaptığı sondaj çalışmalarına göre yaklaşık 1 milyar ton bor madeni rezervi bulunduğu tahmin ediliyor.  

Sanayide kullanılan ve çağın madeni olarak tanımlanan borun dünyadaki rezervinin yaklaşık yüzde 70'i Türkiye'de, bunun yüzde 70'i de Emet'te bulunuyor.

Bölgede bor madeninin varlığı, 1956 yılında, Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğünde (MTA) görevli Alman Jeolog Dr. Gawlik tarafından ilçe merkezinin 4 kilometre kuzeyindeki Espey mevkisinde ve 12 kilometre güneyindeki Hisarcık ilçesinde tespit edildi.

Emet'teki bor sahaları, MTA tarafından 1958 yılında Etibank'a verildi.

Espey'deki sahaların bir bölümü özel şirketlerce, geri kalanı ise Etibank tarafından bir süre işletildi. İlk yıllarda yer altı işletmeciliği yapan bu kuruluşlar, daha sonra boru açık işletme sistemiyle çıkarmaya başladı. O yıllarda Hisarcık'taki sahalarda ise Etibank'a bağlı Emet Kolemanit İşletmesince açık ocak üretimi yapıldı.

İsmi Emet Bor İşletmesi olarak değiştirilen kurum, 1958 yılında resmen bor üretimine başladı.

Espey yakınındaki Killik mevkisinde 1957 yılında özel sektör kuruluşlarınca işletilen sahalar, 1979'da dönemin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Deniz Baykal tarafından kamulaştırılarak, Emet Bor işletmesine devredildi.

Bölgedeki tüm maden ocakları 1990'da açık işletmeye dönüştürülerek, bor üretimine devam edildi.

"Deniz dalgalarından elektrik enerjisi üretimi projesi" kapsamında pilot uygulama alanı seçilen Sakarya'nın Karasu ilçesinde yapılan çalışmalar olumlu sonuç verdi ve ilk ampul yakıldı. Denizin içinde kıyıya 100 metre mesafedeki elektrik santrali, dalgalardan ürettiği elektrik enerjisi ile bir günde iki evin elektrik ihtiyacını karşılayabiliyor.  

Türkiye Elektromekanik Sanayi (TEMSAN) ve Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü (BOREN) işbirliğiyle 1,5 yıl önce başlatılan ve uygulaması Karasu'da yürütülen projede mutlu sona gelindi. Denize yerleştirilen 5 duba ve bir jeneratörden oluşan sistem, dalgaların dikey hareketini elektrik enerjisine çevirerek günde ortalama 5 kilovatsaat elektrik enerjisi üretiyor.

Proje danışmanı Hasan Ali Coşkun, projenin ana amacının kıyılarda bulunan sınırsız dalga enerjisi potansiyelini elektrik enerjisine çevirerek, kendi elektriklerini üretmek isteyen tüketiciler, orta ölçekli sanayiciler ve yatırımcılara altyapı sağlamak olduğunu söyledi. "Dünyada ilk kez mobil olarak uygulanan sistem başarıya ulaştı." diyen Ali Coşkun, uyguladıkları sistemin dünyada uygulanan sistemden farklı olduğunu kaydetti. Ali Coşkun şunları söyledi: "Dünyada şu anda kullanılan sistemler deniz dibine sabitlenmiş sistemlerdir. Bizim sistemimiz ise deniz tabanıyla bağlantılı değil, suyun alçalması ve azalmasından bağımsız olarak enerjiyi problemsiz olarak üretme özelliğine sahip ve çok uzun metrajlarla uygulanan dünyadaki örneklerinden çok daha iyi özelliklere sahip bir sistem."

Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü'nün geliştirdiği bor katkılı neodyum ferrobor mıknatıslarının yeni jeneratör sisteminde kullanılmasının verimi yüzde 95'e çıkardığını kaydeden Coşkun, konvansiyonel jeneratörlerde verimin yüzde 75 ile 88 aralığında olduğunu söyledi.

Coşkun, ilk denemede başarı sağlanan sistemin bundan sonraki süreçte güç artırımı ve yeni üretim tekniklerinin geliştirilmesiyle ilgili etaplarının çalışılacağını sözlerine ekledi. Sakarya, aa

TÜBA Şeref Üyesi Prof. Dr. Sadık Kakaç’ın Sürdürülebilir Enerji Raporu Hakkında Görüşlerini Aktardı-31 Kasım 2008

Prof. Dr. Sadık KAKAÇ
TÜBA Şeref Üyesi

AkademilerArası Konsey (IAC) küresel tehditlere yönelik bilimsel, teknolojik ve sağlık konularında raporlar hazırlar; dünyanın her köşesinden uzman ve tecrübeyi bir araya getirerek, ulusal hükümetlere ve uluslararası kuruluşlara bilgi ve öneri sunar. Bu raporda belirtilen önerilerden ülkemizin nasıl faydalanabileceğini değerlendirmek gerekir.

Sürdürülebilirlik, çeşitli enerji kaynaklarını kullanarak, bunların harcanmasında gelecek nesilleri de düşünmek, milyonlarca senede birikmiş olan fosil yakıtları mecbur olmadıkça kullanmamak, çevreyi korumak ve gelecek kuşakları da düşünerek hareket etmek, ülkemizin sürekliliği açısından düşünmek demektir.

1977 yılında hazırlanan uluslararası Kyoto protokolü, sera gazlarının emisyonunu sınırlamakta ve sürdürülebilir bir enerji geleceğinin gerçekleştirilmesini öngörmektedir. Bu protokolü hükümetimiz henüz imzalamamış olmasına karşılık, şunu belirtmek yerinde olur ki, bu konu 21’inci yüzyıl için acil bir gereklilik arz edecektir. AB ülkeleri bu konuyu ön plana almakta ve henüz adı geçen protokolü imzalamamış olan ABD ile anlaşmazlık durumunda olup, Amerikan hükümetine baskı yapmaktadırlar. AB’ne girebilme gayretleri içerisinde bulunan ülkemizin, bu konuda, bilimsel kuruluşlar ile işbirliği yapması gereklidir.

TARİH: 16.10.2009 - 17.10.2009
YER: KAYSERİ

Son on yılda dünya enerji sektörü sancılı bir süreç yaşıyor. Bu süreçte,bir yanda küresel güçlerin enerji arz kaynaklarını denetim altında tutmak için siyasi uygulamaları, öte yanda eşit dağılmamış olan dünya fosil yakıt  rezervlerinin ağırlıklı bölümüne sahip ülkelerin enerji fiyatları üzerindeki spekülatif oyunları sorunu daha da karmaşıklaştırıyor. Çevreyi dikkate almayan bir şekilde üretilen enerjinin yoğunlaştırdığı iklim değişikliği sorunları da işin cabası. Bütün dünya tünelin sonundaki ışık olarak, her ülkede çeşitli şekillerde var olan ve değerlendirilmeyi bekleyen yenilenebilir enerjiyi görmektedir. Bu kaynakların teknolojisi de, daha önce görülmemiş düzeyde geliştirilmekte ve yatırım boyutları her geçen gün büyümekte ve artmaktadır.

Dünya medeniyetlerinin merkezi Anadolu'nun insanları ise yenilenebilir enerjiyi belki de ilk kullananlar olarak zengin yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanmak ve yerli teknolojisini geliştirmekte yeterince hızlı davranamamıştır.