Kubbetu's-Sahra


Kubbetu's-Sahra (
Arapça: قبة الصخرة Qubbat As-Sakhrah) Kudüs'te Müslümanlar ve Yahudiler tarafından kutsal kabul edilen kaya üzerine Emeviler devrinde inşa edilen ortası kubbeli sekizgen bina. Yakınındaki Mescid-i Aksa ile karıştırılmamalıdır.

Kubbetu's-Sahra, Resulullah (s.a.s.)'ın miraca çıkarken bastığına inanılan kayanın üzerine inşa edilmiştir. Sahra kelimesi de kaya anlamına gelir ve Kubbetu's-Sahra isimlendirmesi bu kayaya binaen verilmiştir. Ancak Türkiye'de hala birçokları tarafından Mescidi Aksa olarak bilinen mabed işte bu mabeddir. Gerçekte Mescidi Aksa, Kubbetu's-Sahra'nın kıble tarafında bulunan daha büyük ve geniş bir mabeddir.

İslam mimarisinde bilinen ilk kubbeli eserlerden olan Kubbetu's-Sahra batılılar tarafından daha çok Ömer Camii olarak bilinir. Kubbetu's-Sahra Emevi Halifesi Abdülmelik devrinde 687-691 yılları arasında inşa edilmiştir. Binanın iç yüzeyi ve kubbesi Kur'an ayetleri ve çesitli motiflerle süslenmiştir.


Ortada Kubbetüs Sahra, sol altta Mescid-i Aksa

Haçlılar'ın 1099 tarihinde Kudüs'ü müslümanlardan almasından sonra Kubbetu's-Sahra kiliseye çevrildi ve binada çeşitli değişiklikler yapıldı. Binanın kuzeyine hristiyan din adamları için hücreler ilave edildi, kubbesine haç yerleştirildi, kubbenin altındaki mağaraya ikonalar kondu. 1187'de Selahaddin Eyyubi'nin Kudüs'ü fethinden sonra Haçlılar döneminde yapılan değişikliklerin büyük bir kısmı kaldırıldı. 

Tarih boyunca bölgeye hakim olan Müslüman hükümdarlar Kubbetu's-Sahra'ya büyük saygı göstermiş, binanın bakımı ve tamiri ile yakından ilgilenmişlerdir. Kubbetüs Sahra Eyyubi ve Memluk Sultanları tarafından çeşitli tarihlerde tamir etttirildi. Bölge Yavuz Sultan Selim devrinde Osmanlı topraklarına katıldı. Kanuni Sultan Süleyman Kubbetüs Sahra'yı köklü biçimde tamir ettirdi. Binanın dış cephesini çinilerle kaplattı. Kubbetüs Sahra Osmanlı padişahlarından III. Murat, I. Abdülhamid, II. Mahmud, Sultan Abdülmecid Sultan Abdülaziz ve II. Abdülhamid devirlerinde de tamir edildi. II. Abdülhamid binanın zeminini İran halıları ile döşetti. Binanın ortasına büyük bir avize astırdı ve eskiyen çinilerini yeniletti.

11 Temmuz 1927 tarihinde Filistinde meydana gelen depremde önemli ölçüde hasar gören Kubbetu's-Sahra, Ürdün, diğer Arap ülkeleri ve Türkiye'nin katkıları ile esaslı bir şekilde tamir edildi.

Günümüzde İsrail'deki radikal bir grup Kubbetu's-Sahra ve Mescid-i Aksa'nın başka bir yere taşınmasını ve burada Yahudilerin üçüncü tapınağının inşa edilmesini istemektedir.

Yahudiler Süleyman Tapınağı’nı kendi inanışlarına göre yeniden inşa etmek istiyor ve tapınaktan kalan Ağlama Duvarı’nda ibadet ediyor.

Müslümanlar ise en kutsal ibadet yerlerinden biri kabul edilen tarihi Kubbetu's-Sahra ve Mescid-i Aksa’da ibadet ediyor ve İslam’ın kutsal mekanlarını korumak istiyor.

1967 Savaşından sonra bölgenin kontrolü İsrail'in eline geçmiştir. O dönemde bir çok İsrailli askeri yetkili Kubbetu's-Sahra'nın patlatılarak tamamen yok edilmesi gerektiğini savunmuştur.

http://tr.wikipedia.org/wiki/Kubbet%C3%BCs_Sahra